Prąd zamiast ropy – nowy sposób na benzynę z powietrza
Benzynę można wytworzyć bez wydobywania ropy: węgiel potrzebny do jej produkcji pozyskuje się z dwutlenku węgla wychwyconego z powietrza, a wodór — z wody przy użyciu energii elektrycznej. Następnie oba składniki przekształca się w ciekłe węglowodory. „Benzyna z powietrza” nie powstaje więc samoczynnie. To paliwo syntetyczne, którego produkcja wymaga prądu, ciepła oraz instalacji chemicznych. Od źródła tej energii zależy, czy zastąpienie ropy rzeczywiście ograniczy wpływ transportu na klimat.
Jak prąd i CO₂ zamieniają się w paliwo?
Benzyna jest mieszaniną węglowodorów, czyli związków zbudowanych przede wszystkim z węgla i wodoru. W paliwie produkowanym z ropy oba pierwiastki pochodzą z surowca wydobytego spod ziemi. W paliwie syntetycznym opartym na CO₂ atmosferycznym ich źródła są inne: węgiel pochodzi z powietrza, a wodór można otrzymać z wody.
Produkcję takiego paliwa określa się mianem power-to-liquid, w skrócie PtL: energię elektryczną wykorzystuje się do wytworzenia paliwa ciekłego. Nie chodzi o jeden wynalazek, który bezpośrednio „przerabia powietrze na benzynę”, lecz o połączenie następujących procesów:
- Wychwycenie CO₂ z powietrza i przygotowanie go do dalszego wykorzystania.
- Wytworzenie wodoru z wody w procesie elektrolizy zasilanej prądem.
- Przekształcenie CO₂ i wodoru w związki, z których powstaje ciekłe paliwo.
W zależności od zastosowanej technologii droga od tych składników do gotowego produktu może wyglądać inaczej. Wspólna zasada pozostaje jednak taka sama: prąd dostarcza energii do budowy paliwa, a wychwycony CO₂ dostarcza węgla. Dzięki temu do produkcji nowych cząsteczek paliwa nie trzeba wykorzystywać węgla zawartego w ropie.
Dlaczego wychwycenie dwutlenku węgla z powietrza jest trudne?
Powietrze jest dostępne niemal wszędzie, ale CO₂ stanowi tylko niewielką część jego składu. Aby pozyskać użyteczną ilość tego gazu, instalacja musi przepuścić przez siebie duży strumień powietrza. Następnie trzeba oddzielić CO₂ od substancji, która go wychwyciła. Oba etapy wymagają energii, a konstrukcja i eksploatacja urządzeń generują koszty.
Dobrze pokazują to dane z projektu badawczego dotyczącego jednego ze sposobów bezpośredniego wychwytywania CO₂ z atmosfery. Dla opracowanego procesu podano zapotrzebowanie poniżej 800 kWh ciepła i 1500 kWh energii elektrycznej na tonę pozyskanego CO₂, przy koszcie dostawy nieprzekraczającym 150 euro za tonę. Nie są to uniwersalne parametry każdej instalacji, lecz wyniki odnoszące się do konkretnego rozwiązania. Pokazują jednak, dlaczego określenia „paliwo z powietrza” nie należy utożsamiać z tanim lub niewymagającym energii surowcem.
Wychwytywanie CO₂ jest przy tym tylko częścią całego procesu. Trzeba jeszcze wytworzyć wodór, połączyć składniki w odpowiednich reakcjach i uzyskać paliwo o pożądanych właściwościach. Dlatego o zużyciu energii nie da się uczciwie mówić, biorąc pod uwagę wyłącznie urządzenie zbierające CO₂ albo wyłącznie etap syntezy.
Co dzieje się z węglem po spaleniu syntetycznej benzyny?
Syntetyczna benzyna spalana w silniku nadal emituje CO₂. Węgiel zawarty w paliwie reaguje z tlenem i wraca do atmosfery — nie znika dzięki temu, że wcześniej został z niej wychwycony. Różnica względem benzyny z ropy dotyczy pochodzenia tego węgla. Spalenie paliwa kopalnego wprowadza do obiegu atmosferycznego węgiel wydobyty spod ziemi. Przy paliwie z atmosferycznego CO₂ wykorzystuje się węgiel, który już znajdował się w powietrzu.
Nie oznacza to automatycznie zerowego śladu klimatycznego. Do oceny potrzebny jest bilans całej produkcji: emisji związanych z prądem i ciepłem, budową i działaniem instalacji oraz późniejszym spaleniem paliwa. Jeżeli do elektrolizy i wychwytywania CO₂ używa się energii wytwarzanej z dużą emisją gazów cieplarnianych, korzyść z zastosowania węgla atmosferycznego może zostać znacznie ograniczona.
W analizie dotyczącej różnych ścieżek produkcji paliw syntetycznych w kontekście unijnym oszacowano, że dla uzyskania niższego śladu klimatycznego niż w przypadku odpowiedników kopalnych emisyjność używanego prądu powinna wynosić około 96–151 g ekwiwalentu CO₂ na kWh lub mniej. Zakres zależy od sposobu produkcji, nie jest więc jedną granicą obowiązującą każdą instalację. Wskazuje jednak, dlaczego samo hasło „paliwo produkowane przy użyciu prądu” mówi zbyt mało: istotne jest również to, skąd ten prąd pochodzi.
Ile energii kosztuje droga od prądu do benzyny?
Przekształcanie energii elektrycznej w paliwo ciekłe pozwala ją przechować i wykorzystać później, ale na każdym etapie występują straty. Energię zużywa się na wytworzenie wodoru, pozyskanie CO₂ oraz reakcje prowadzące do powstania paliwa. Część można odzyskać, na przykład dzięki odpowiedniemu wykorzystaniu ciepła, lecz nie eliminuje to strat całego łańcucha.
W modelu instalacji produkującej benzynę z CO₂ wychwyconego z powietrza i wodoru wytworzonego przy użyciu energii odnawialnej sprawność całego procesu wyniosła około 40–50% w analizowanych wariantach. Model uwzględniał rozwiązania służące odzyskowi energii. Wynik nie oznacza, że każda działająca instalacja osiągnie taką sprawność ani że obejmuje on późniejsze wykorzystanie benzyny w samochodzie. Pokazuje natomiast skalę wyzwania: znaczna część energii dostarczonej do produkcji nie zostaje zachowana w gotowym paliwie.
To ważne przy porównaniu samochodu spalinowego z elektrycznym. W pojeździe elektrycznym prąd zasila napęd bez pośredniego wytwarzania benzyny. W samochodzie korzystającym z paliwa syntetycznego energia elektryczna najpierw przechodzi przez proces produkcji paliwa, a potem przez silnik spalinowy. Dlatego benzyna wytwarzana z prądu nie jest po prostu inną formą bezpośredniego zasilania auta energią elektryczną. Jej wartością jest raczej możliwość uzyskania paliwa ciekłego tam, gdzie taka postać energii jest potrzebna.
Dlaczego nie tankujemy jej powszechnie?
Największą przeszkodą są obecnie koszty produkcji. W analizie technologiczno-ekonomicznej dotyczącej elektro-paliw węglowodorowych oszacowano je dla dostępnej technologii na ponad 4 dolary za litr ekwiwalentu benzyny. „Ekwiwalent benzyny” służy tu do porównywania paliw pod względem zawartej energii; nie należy traktować tej wartości jak ceny litra paliwa na stacji.
Ta sama analiza przewidziała możliwość obniżenia kosztu do 1,7–1,8 dolara za litr ekwiwalentu benzyny w scenariuszu na kolejną dekadę oraz poniżej dolara do 2050 roku. Są to prognozy warunkowe, a nie zapowiedź przyszłych cen detalicznych. Zakładają między innymi spadek kosztów inwestycji oraz lepsze dopasowanie pracy instalacji do zmiennej dostępności energii odnawialnej. Do ceny płaconej przez kierowcę dochodzą ponadto czynniki, których sam koszt wytworzenia nie opisuje, takie jak transport, dystrybucja czy podatki.
Istotna jest również cena elektrolizerów oraz prądu, który zasila produkcję wodoru. Instalacja potrzebuje energii taniej i możliwie niskoemisyjnej, ale źródła odnawialne nie dostarczają jej stale w tej samej ilości. Można próbować dostosowywać produkcję do dostępności prądu lub magazynować potrzebne składniki, lecz takie rozwiązania wpływają na projekt i koszt przedsięwzięcia. O opłacalności nie decyduje więc jeden przełomowy etap, lecz sprawność i cena całego łańcucha.
Gdzie benzyna z powietrza i inne paliwa syntetyczne mogą mieć sens?
Możliwość wytworzenia ciekłego paliwa bez ropy jest szczególnie interesująca tam, gdzie trudno zastąpić paliwa ciekłe bezpośrednim zasilaniem prądem. Dotyczy to między innymi lotnictwa i żeglugi. Technologie PtL mogą dostarczać różne rodzaje paliw węglowodorowych, nie tylko benzynę, a istniejąca infrastruktura do korzystania z paliw ciekłych jest jednym z powodów zainteresowania nimi.
W przypadku samochodów osobowych sytuacja wygląda inaczej, ponieważ dostępny jest również napęd elektryczny wykorzystujący prąd bardziej bezpośrednio. Nie oznacza to, że syntetyczna benzyna nie może znaleźć zastosowania w transporcie drogowym. Oznacza natomiast, że jej przewagę trzeba rozpatrywać w konkretnym zastosowaniu, uwzględniając koszt paliwa i ilość niskoemisyjnej energii potrzebnej do jego wytworzenia.
Prąd może zatem zastąpić ropę jako podstawa produkcji benzyny, ale nie usuwa ograniczeń związanych z energią i emisjami. Aby taka zamiana przynosiła korzyść klimatyczną, liczy się nie tylko CO₂ pobrany z powietrza, lecz także sposób wytworzenia wodoru, pochodzenie prądu i ciepła oraz sprawność procesu od wychwycenia gazu aż po gotowe paliwo.
Przeczytaj również:
- https://olkafasolka.pl/romantyczne-miejsca-we-wloszech-idealne-na-podroz-poslubna/
- https://olkafasolka.pl/kompendia-zdrowia-od-starozytnych-receptur-po-nowoczesne-odkrycia/
- https://olkafasolka.pl/siedem-pytan-do-dostawcy-materialow-przed-zlozeniem-duzego-zamowienia/
- https://olkafasolka.pl/sztuka-szycia-w-domu-od-czego-zaczac-i-jakie-materialy-wybrac/
- https://olkafasolka.pl/jak-wybrac-zajecia-ruchowe-zeby-sie-nie-zniechecic/
- https://olkafasolka.pl/plynne-zloto-sekrety-ekstrakcji-i-wykorzystania-lokalnych-zrodel-zdrowych-tluszczow/
- https://olkafasolka.pl/nowoczesne-rozwiazania-dla-zacisznego-kacika-przy-domu/
- https://olkafasolka.pl/jak-zaaranzowac-strefe-jadalna-w-otwartym-salonie/